De zuidelijke oscilatie

Het bekendste voorbeeld van de zee- en luchtstromen noem je de El Niño Southern Oscillation (ENSO). El niño staat voor het oceanische deel in de Grote oceaan en Southern Oscillation ook wel zuidelijke oscillatie staat voor het atmosferische deel. De zuidelijke oscillatie is een verandering in het luchtdruk verschil rondom Indonesië en Peru. Het verschil in luchtdruk tussen Darwin (Noord-Australië) en Tahiti word gemeten en weergegeven met een getal. Bij een normale situatie (het getal is positief) ligt het hogedrukgebied bij Tahiti, de wind waait dan van Tahiti naar Darwin, de bekende zuidoostpassaat. Wanneer het getal negatief is ligt er een relatief zwak lagedrukgebied bij Darwin en een sterkere boven Tahiti, de passaatwind is dan bijna weggevallen of in de ergste gevallen zelfs omgedraaid. Deze omstandigheden hebben te maken met de zeestromen in de Grote Oceaan en worden El Niño genoemd.

El Niño en La Niña

Onder normale omstandigheden stroomt het water in de Grote Oceaan van Peru naar Indonesië. Hierdoor is het water bij Peru kouder, het warme water wat gestegen is wordt namelijk weggeblazen. Het koude water bevat veel voedingstoffen voor zeeleven en is dus goed voor de visserij van Peru. Door het koude water koelt de lucht ook af, hierdoor ontstaat er een lagedrukgebied boven Peru. Het is droog in Peru en je kan er dan ook aan de kust een woestijn vinden. Bij Noord-Australië en Indonesië ontstaat er juist een lagedrukgebied, door de warme zeestroom wordt de lucht namelijk warm. Het regent hier dus veel en je kan er ook een tropisch regenwoud vinden. Deze normale omstandigheden kunnen versterkt worden door zeestromen of passaten, dat heet La Niña. Tijdens El Niño wordt dit proces omgedraaid, de zeestroom en de passaten slaan om, hierdoor wordt het water bij Peru warmer, wat voor minder vissen zorgt en gaat het daar regenen, wat kan leiden tot overstromingen. Bij Indonesië en Noord-Australië valt er veel minder neerslag en is er dus meer kans op bosbranden.

De cyclus

Dit proces komt ongeveer elke 2 tot 8 jaar voor, het is nog niet duidelijk waarom dit gebeurd.

Interacties tussen atmosfeer en oceaan elders op aarde

De atmosferische en oceanische circulatie beïnvloeden elkaar, ENSO is hier een mooi voorbeeld van. Overal op aarde beïnvloeden de atmosfeer en de oceaan elkaar, de diepwaterpomp kan bijvoorbeeld alleen ontstaan, omdat de atmosfeer warmte en vocht opneemt, waardoor het zeewater afkoelt, zouter en dus zwaarder wordt. De luchtdrukverschillen op de Noordelijke Atlantische Oceaan, worden beïnvloed door de temperatuur van de Atlantische Oceaan en de Noordelijke IJszee, zo wordt ook ons weer beïnvloed. Veranderingen in de temperatuur het noorden van de Grote Oceaan kan zorgen voor lange droogte in Californië. Al deze verbindingen staan ook weer in contact met elkaar.

Oefenvragen